لوله‌ها و رایزرها

چیزی که در نقشه دیده نمی‌شود و ساختمان را می‌سازد یا خراب می‌کند: هر توالت، حمام و آشپزخانه به لوله‌ای قائم — رایزر — وصل می‌شود که از بام تا زیرزمین می‌رود. لولهٔ فاضلاب توالت ۱۰ تا ۱۱ سانتی‌متر قطر دارد و شیب می‌خواهد؛ هر متر که افقی برود، چند سانتی‌متر پایین می‌رود، و آن سانتی‌مترها از سقف واحد پایینی کم می‌شوند. وقتی حمام طبقهٔ سوم روی نشیمن طبقهٔ دوم بنشیند، لوله از سقف نشیمن همسایه می‌گذرد و نشتی چند سال بعد، دعوای دو خانواده است. رسم رایج ایران کف حمام را ۲۵ تا ۳۰ سانتی‌متر پایین می‌آورد تا لوله در همان طبقه بماند؛ این جواب می‌دهد تا وقتی حمام به رایزر نزدیک باشد.

نقشه‌های ۱۳۹۹ همین را نشان می‌دهند. یک داکت پیوسته هست: کنار آسانسور، در جبههٔ شرقی، از همکف تا طبقهٔ سوم — نه تا زیرزمین، که هفت فضای تر دارد و هیچ داکتی ندارد. داکت دوم روی طبقهٔ اول، کنار آشپزخانه، یک‌طبقه است و زیر اتاق‌خواب نیم‌طبقه تمام می‌شود. از ده آشپزخانه و حمام و توالت بالای همکف، سه‌تا به رایزر چسبیده‌اند، یکی به داکت یک‌طبقه، و شش‌تا بیش از یک‌ونیم متر دورند: حمام نیم‌طبقه شش متر، حمام غربی طبقهٔ دوم شش متر و روی ووید نشیمن دوارتفاعه، توالت طبقهٔ دوم روی اتاق‌خواب نیم‌طبقه، حمام طبقهٔ سوم تقریباً به‌تمامی روی نشیمن طبقهٔ دوم. طبقات اول و سوم یک نقشه‌اند و فضاهای ترشان روی هم می‌افتد؛ طبقهٔ دوم طبقهٔ متفاوت است و همان‌جا زنجیره پاره می‌شود. نقشه‌های ۱۴۰۳ داکت زیاد دارند، ولی فقط یکی از اول تا چهارم پیوسته است و هیچ‌کدام به زیرزمین نمی‌رسد.

پس «هر طبقه طرحی متفاوت» شدنی است، به یک شرط که باید پیش از طراحی نوشته شود: ستون‌ها و دو سه رایزر در همهٔ طبقات یک‌جا باشند و فقط دیوارها جابه‌جا شوند. هر فضای تر به یک رایزر بچسبد؛ هیچ لوله‌ای از سقف واحد دیگری نگذرد؛ هواکش رایزرها به بام برود و از جای نشستن بام سبز دور باشد؛ حمام نیم‌طبقه داکتی بسته از میان اتاق دوارتفاعه بخواهد؛ و پیش از هر طبقهٔ ۲−، عمق اگوی کوچه پرسیده شود — گودال‌باغچه در ۳٫۱۲− شاید هنوز با شیب تخلیه شود، اتاقی در ۶٫۸۰− با پمپ.

شواهد

• طرح ۱۳۹۹، از روی نقشه‌های بازترسیم‌شده: داکت شرقی (کنار آسانسور، حدود ۲٫۱ × ۰٫۵۵ متر) در همکف، اول، نیم‌طبقه، دوم و سوم؛ در زیرزمین نیست.
• طرح ۱۳۹۹، طبقهٔ اول: داکت دوم ۰٫۸ × ۱٫۰ متر کنار آشپزخانه، فقط در همین طبقه.
• فاصلهٔ فضاهای تر تا نزدیک‌ترین داکت (لبه تا لبه): حمام طبقهٔ اول ۲٫۸ متر؛ حمام نیم‌طبقه ۵٫۹؛ حمام غربی طبقهٔ دوم ۶٫۲؛ توالت طبقهٔ دوم ۲٫۷؛ آشپزخانهٔ طبقهٔ سوم ۳٫۵؛ حمام طبقهٔ سوم ۲٫۹. چسبیده به داکت: توالت اول، آشپزخانهٔ اول (به داکت یک‌طبقه)، آشپزخانهٔ کوچک دوم، توالت سوم.
• زیر هر فضای تر دور از داکت: حمام نیم‌طبقه روی اتاقک کار و هال طبقهٔ اول؛ حمام غربی دوم روی کتابخانهٔ نیم‌طبقه و ووید نشیمن؛ توالت دوم روی اتاق‌خواب نیم‌طبقه؛ آشپزخانهٔ سوم روی حمام و هال طبقهٔ دوم؛ حمام سوم روی نشیمن جنوبی طبقهٔ دوم.
• زیرزمین ۱۳۹۹: توالت، آشپزخانه و حمام سرایدار، توالت شرقی، رختکن و آبدارخانه — هیچ داکتی ترسیم نشده.
• طرح ۱۴۰۳: در همهٔ طبقات داکت هست؛ یک داکت از طبقهٔ اول تا چهارم پیوسته است؛ هیچ داکتی به زیرزمین نمی‌رسد.