پرسش باز
هزینه به مقدار، نه به ریال
طرحی که بشود آن را به تُن فولاد و مترمکعب بتن برآورد کرد، تا سقوط ارز پروژه را ساقط نکند.
شاخص هفدهم کوتاه است: «قابلیت ارزیابی مقدار مصالح مورد نیاز نه به ریال بلکه به مقدار». پشت آن تجربهٔ سال‌هایی است که قیمت‌ها به ریال چند برابر شد و هر برآورد چندماهه بی‌معنا. اگر روشن باشد که ساختمان چند تن میلگرد، چند مترمکعب بتن، چند مترمربع آجر و شیشه می‌خواهد، می‌توان با هر نرخی دوباره حساب کرد و دانست چه چیزی را می‌توان عقب انداخت.
هیچ‌کدام از دو طرح به این مرحله نرسید؛ هر دو در حد نقشه‌های معماری ماندند. اما تصمیم‌هایی که در همین مرحله گرفته می‌شود مقدار مصالح را تعیین می‌کند: دهانه‌های بزرگ و سقف بلند طبقهٔ اول طرح ۱۳۹۹، سقف وافل که در ۱۴۰۳ مطرح شد و صاحب زمین پرسید آیا ضخیم‌تر می‌شود و برای چه، کف شیشه‌ای که معمار گفت بسیار پرهزینه است، و شاخص پانزدهم که «سادگی و هزینهٔ کم اجرا» می‌خواهد.
آنچه باید تصمیم گرفته شود: سیستم سازه (فولاد یا بتن، دهانه‌ها، نوع سقف)، سطح ساده‌سازی جزئیات، و اینکه برآورد مقداری از همان فاز مفهومی همراه طرح رشد کند — نه بعد از آن.
خواستهٔ صاحب زمین
صاحب زمین می‌خواهد پیش از آنکه کسی عاشق طرح شود، روشن باشد چقدر مصالح می‌خورد. برآورد به ریال برای خانواده بی‌فایده است؛ برآورد به مقدار، هم صداقت طرح را نشان می‌دهد و هم اجازه می‌دهد با هر نرخ ارزی دوباره تصمیم بگیرند. سادگی اجرا برای او یک شاخص مستقل است.
موضع معمار
معمار در گزارش دوم ۱۴۰۳ نوشت مسائل تأسیساتی با داکت‌های اطراف باکس پله حل‌شدنی است و کف شیشه‌ای برای پارک خودرو «بسیار پرهزینه» است؛ دربارهٔ روش برآورد مقداری مصالح موضع مکتوبی نداشت و جزئیات را به مرحلهٔ بعد از توافق روی «کل» موکول کرد.
شواهد
- شاخص ۱۵ (سادگی و هزینهٔ کم اجرا) و ۱۷ (برآورد به مقدار).
- طرح ۱۳۹۹: ارتفاع مفید ۵٫۵۲ متر در طبقهٔ اول و دهانهٔ حدود ۷٫۰۵ متر در فضای یکپارچه.
- طرح ۱۴۰۳: سقف وافل مطرح شد؛ پرسش مالک دربارهٔ ضخامت و دلیل آن بی‌پاسخ ماند.
- گزارش دوم ۱۴۰۳: کف شیشه‌ای پارکینگ بسیار پرهزینه است.
- هیچ‌یک از دو طرح به فاز سازه یا متره نرسید.